Тұрақты даму және экологиялық сана
Экологиялық білім беру, зерттеу және тұрақты даму мәдениетін қалыптастыруға арналған заманауи студенттік орта.
«АЯЛА» экологиялық клубы 2022 жылдың 10 қазанында география және экология кафедрасының профессоры, педагогика ғылымының докторы, К.Ш.Бәкірованың жетекшілігімен ұйымдастырылды.
Экоклуб Абай атындағы ҚазҰПУ жаратылыстану және география институтында, география және қоршаған ортаны қорғау кафедрасында жұмыс істейді.
Мекенжайы: Алматы қаласы, Қазыбек би 30.
Экоклуб тұрақты даму идеялары мен қағидаттарын насихаттау, экологиялық дүниетанымды қалыптастыру, жасыл университет контекстінде оқу-зерттеу қызметін жүргізу мақсатында құрылған.
Салауатты өмір салтын қамтамасыз ету және барлық жастағы адамдардың әл-ауқатына ықпал ету.
Тұрақты даму мүддесінде бейбіт және ашық қоғам құруға жәрдемдесу.
Тұтыну мен өндірістің ұтымды модельдеріне көшуді қамтамасыз ету.
Қайта өңдеу, ағаш отырғызу, энергия үнемдеу және саналы тұтыну әрекеттерінің символикалық санағы.
Білім беру бөлімі: тақырыптың үстін басқанда, сол тақырып туралы қысқаша әрі нақты мәлімет ашылады.
12R тұжырымдамасы қалдықтарды азайту және тұрақты тұтыну қағидаларының кеңейтілген жүйесі болып табылады. Оның негізі 1970-жылдары қалыптасқан 3R қағидасынан (Reduce, Reuse, Recycle) басталады. 1992 жылы United Nations Conference on Environment and Development тұрақты даму идеясы халықаралық деңгейде бекітілді. 2000–2020 жылдары экологиялық менеджмент пен «zero waste» қозғалысының дамуына байланысты 3R тұжырымдамасы кеңейтіліп, 10R және кейіннен 12R үлгілері пайда болды. Қазіргі кезде бұл тұжырымдама Еуропа мен Азия елдерінде экологиялық білім берудің маңызды бөлігі ретінде қолданылады.
Экология ғылымының негізі XIX ғасырда қалыптасты. 1866 жылы неміс ғалымы Эрнст Геккель алғаш рет «экология» терминін енгізді. 1935 жылы Артур Тэнсли «экожүйе» ұғымын ұсынды. 1962 жылы Рэйчел Карсоннің Silent Spring кітабы экологиялық қозғалыстың күшеюіне ықпал етті. 1972 жылы United Nations Conference on the Human Environment өтті. Бүгінде экология климаттың өзгеруі, биоалуантүрлілік және тұрақты даму мәселелерін қамтитын кешенді ғылымға айналды.
XX ғасырдың екінші жартысынан бастап экологиялық проблемалар әлемдік деңгейде өзекті бола бастады. 1987 жылы Montreal Protocol озон қабатын қорғауға бағытталды. 1997 жылы Kyoto Protocol қабылданды. 2015 жылы Paris Agreement бекітілді. Қазіргі уақытта климаттың өзгеруі, пластикпен ластану және табиғи ресурстардың сарқылуы басты жаһандық мәселелер болып отыр.
Қазақстандағы маңызды экологиялық мәселелердің бірі — Арал теңізінің тартылуы. Бұл үдеріс 1960-жылдары суармалы егіншіліктің кеңеюінен басталды. 1949–1989 жылдары Семей ядролық полигонында 450-ден астам ядролық сынақ жүргізілді. 1991 жылы полигон жабылды. Қазіргі кезде Алматы, Қарағанды және Өскемен қалаларында ауа ластануы маңызды мәселе болып табылады.
1977 жылы United Nations су ресурстарын қорғауға ерекше назар аудара бастады. 1992 жылы International Conference on Water and the Environment су ресурстарын басқарудың негізгі қағидаларын қабылдады. Бүгінде тұщы су қоры Жердегі судың шамамен 2,5%-ын ғана құрайды, сондықтан су үнемдеу мен қорғау өзекті мәселе болып табылады.
1992 жылғы United Nations Conference on Environment and Development кезінде ормандарды қорғау халықаралық деңгейде басым бағыттардың бірі ретінде қарастырылды. Қазіргі уақытта әлемде орман алқаптары шамамен 4 млрд гектарды құрайды, бірақ жыл сайын миллиондаған гектар орман өрттер мен заңсыз кесу салдарынан жойылады.
1992 жылы Convention on Biological Diversity қабылданды. Бұл құжат өсімдіктер мен жануарлар түрлерін қорғаудың құқықтық негізін қалыптастырды. Қазіргі таңда көптеген түрлер жойылып кету қаупінде тұр, сондықтан қорықтар мен ұлттық парктердің рөлі артып келеді.
1824 жылы Жозеф Фурье парниктік әсер құбылысын түсіндірді. 1896 жылы Сванте Аррениус көмірқышқыл газының жаһандық температураға әсерін есептеді. 1988 жылы Intergovernmental Panel on Climate Change құрылды. Қазіргі кезде климаттың өзгеруі адамзат алдында тұрған ең маңызды экологиялық мәселелердің бірі саналады.
Қалдықтарды өнеркәсіптік қайта өңдеу XIX ғасырдың соңында дами бастады. 1970 жылы Earth Day алғаш рет аталып өтті. 2000-жылдардан бастап көптеген елдерде қалдықтарды бөлек жинау жүйесі кеңінен енгізілді. Қазіргі кезде пластик, қағаз, шыны, металл, батарейка және электрондық қалдықтарды қайта өңдеу тұрақты дамудың маңызды бағыты болып табылады.
Қазақстандағы және халықаралық деңгейдегі экологиялық ұйымдар туралы мәлімет.
Алматы, Қазақстан
Eco Network — Қазақстандағы экологиялық мәдениетті дамытуға және қалдықтарды сұрыптау жүйесін енгізуге бағытталған ұйым. Компания 2018 жылы Алматы қаласында тіркелген, ал 2020 жылдан бастап «Zero Waste» және «Green Office» жобаларын белсенді түрде дамытып келеді.
Шағабутдинов көшесі 58, Алматы
Green Salvation (Зелёное спасение) — 1990 жылы Алматы қаласында құрылған тәуелсіз экологиялық қоғамдық ұйым. Басты мақсаты — азаматтардың қолайлы қоршаған ортада өмір сүру құқығын қорғау және Қазақстандағы экологиялық жағдайды жақсартуға ықпал ету.
Найроби, Кения
United Nations Environment Programme (UNEP) — Біріккен Ұлттар Ұйымының қоршаған ортаны қорғау жөніндегі негізгі бағдарламасы. Ұйым 1972 жылы Стокгольм қаласында өткен United Nations Conference on the Human Environment нәтижесінде құрылды.
Өз көміртек ізіңізді есептеп көріңіз
Экологиялық сауаттылықты ойын арқылы бекітуге арналған интерактивті тапсырмалар.
Экологиялық тақырыптағы бейнематериалға арналған стильді блок.
YouTube арқылы ұсынылған Eco Video. Тікелей ашу үшін: https://youtu.be/KeWY7eemMQg
Табиғат, жасыл энергетика, қайта өңдеу және тұрақты даму эстетикасы.